تیلفون همراه سی ساله شد
دویچه وله صدای آلمان: باورکردنی نیست. نخستین تیلفون همراه یا موبایل تولید شرکت موتورولا که به تاریخ 21 سپتمبر 1983 به بازار آمد، 800 گرام وزن داشت و قیمت اش 4000 دالر امریکایی بود. تیلفون موبایل 30 ساله شد.
در هیج جای دنیا مشتریان تیلفون های موبایل با سرعت افریقا رو به افزایش نیست
طبق گزارش اتحادیه بین المللی ارتباطات از راه دور (ITU)، حدود 545 میلیون انسان در افریقا تیلفون موبایل دارند که شش برابر بیشتر از دارندگان این تکنولوژی در سال 2005 است. در هیچ جای جهان شمار مشتریان جدید تیلفون های موبایل مانند افریقا به سرعت افزایش نیافته است. تیلفون همراه تنها یک وسیله ارتباطی نیست، بلکه کارشناسان اقتصادی این تیلفون ها را «سلاح موثر علیه فقر» در قاره افریقا خوانده اند. اما باید دید چه کاری از طریق این وسیله ارتباطی برای کاهش فقر انجام می شود.
هر دو ثانیه زنگ تیلفون بلند می شود. تیلفون های موبایل زندگی بسیاری افریقایی ها را به صورت ریشه یی تغییر داده است. دو شنونده دویچه وله در نایجریا و بنین از این تغییر صحبت می کنند.
احمد میگاری کومو، اهل نایجریا می گوید: «تیلفون موبایل در بسیاری بخش ها، زندگی ما را خیلی بهتر ساخته است. به طور مثال در بخش تجارت و تعلیم و تربیت، مناسبات با دیگر انسان ها را ساده ساخته است».
دیمیتری فورور، از بنین می گوید: «من می توانم هر وقت به مشتریانم برسم و تجارتم را پیش ببرم».
تیلفون موبایل نیروی محرکه انکشاف است. اقتصاد را به جلو می برد و بدین ترتیب در مبارزه علیه فقر نیز کمک می کند. چنین چیزی در حال حاضر یقینی می باشد. با اینهم کمتر تحقیقات قابل اعتمادی صورت گرفته است که ارتباط میان استفاده از تیلفون های موبایل و فقر را مورد بررسی قرار داده باشد. دریافت بانک جهانی حاکی است که افزایش یک تیلفون موبایل در هر صد نفر در یک کشور در حال توسعه، رشد اقتصادی را 0.8 پاینت بالا می برد.
اولین تیلفون موبایل 800 گرام وزن و 4000 دالر امریکایی قیمت داشتسامیه ملهم، تحلیلگر بانک جهانی می گوید: «پیوسته شمار بیشتر افراد فقیر می کوشند یک تیلفون موبایل خریداری کنند و ما ارتباط روشنی بین استفاده از تیلفون موبایل و افزایش درآمدها می بینیم. آدم ها تنها به اعضای خانواده شان تیلفون نمی کنند، بلکه تیلفون موبایل برای آنها تجارت را ممکن ساخته است».
به باور این تحلیلگر بانک جهانی، از طریق تیلفون های موبایل عواید ماهانه بین 10 تا 30 درصد افزایش یافته است. در جاهایی که زیرساخت ها در بدترین حالت قرار دارند، تیلفون موبایل امکانات کاملاً تازه ای به میان آورده است.
انوسنت مانگی از اداره تنظیم مواصلات و مخابرات تانزانیا می گوید که بیشترین افریقایی ها دهقان اند و استفاده از تیلفون موبایل قدرت رقابتی آنها را افزایش داده است.
«قبلاً دهقانان برای رسیدن به اولین بازار می بایست چندین مایل فاصله را طی می کردند تا تولیدات شان را به فروش برسانند. اکنون آنها می توانند از طریق تیلفون های موبایل در مورد قیمت ها با مشتریان شان گفتگو کنند و مشتریان می توانند مستقیماً نزد دهقانان بیایند. بدین ترتیب آنها نسبت به گذشته پول بیشتری به دست می آورند».
دهقانان و ماهی گیران از طریق تیلفون های موبایل می توانند قیمت های بازار را بپرسند و در مورد آب و هوا معلومات به دست آورند و به این ترتیب یک معامله سودآور را سازماندهی کنند. همچنان تاجران در مسیر راه نیز قابل دسترس اند و می توان معاملات را سریع تر ترتیب داد.
در عرصه بانکداری نیز تیلفون همراه موثریت داشته است. انوسنت مانگی می گوید که اکثریت افریقایی های حساب بانکی ندارند، با اینهم آنها می توانند از طریق تیلفون موبایل پول را انتقال بدهند و حتا کریدت های کوچک به دست آورند.
مردم از نمایندگی های "ام پیسا" پول انتقال داده شده توسط تیلفون موبایل را به دست می آورند«به لطف بانکداری موبایل، دیگر لازم نیست مردم به فاصله دوری سفر کنند و یا به بانک بروند. آنها فقط به دوکانی در بازار می روند و از حسابی که در تیلفون موبایل شان است پول می گیرند و این امر فقر را بسیار زیاد کاهش داده است».
از موفق ترین پروژه های «بانکداری موبایل» در حال حاضر "ام پیسه" M-PESA می باشد که منسوب به یک تصدی کنیایی به نام "سافری کوم" Safaricom است و در سال 2007 در کنیا شروع به کار کرده است. در حال حاضر در شرق افریقا میلیون ها انسان از این سیستم استفاده می کنند. مشابه آن در افریقای جنوبی و اوگندا وجود دارد.
شیوه کار "ام پیسه" طوری است که مشتری خود را در این سیستم ثبت نام می کند، یک شماره و یک رمز کامپیوتری (پاسوورد) به دست می آورد و به این ترتیب صاحب یک حساب بانکی می شود. او چه در خانه باشد و یا در راه، می تواند از طریق تیلفون موبایل پول انتقال بدهد. برای پول دادن و یا پول گرفتن از طریق تیلفون موبایل، در سرتاسر کشور دکان هایی وجود دارند که این کار را به حیث نماینده شرکت انجام می دهند. بدین ترتیب می توان پول برق و آب را نیز از طریق تیلفون موبایل پرداخت، در فروشگاه های بزرگ خرید کرد، تکت های مراسم مختلف و تکت هواپیما را خریداری نمود و فیس یا شهریه مکتب را پرداخت. همچنان حقوق و معاشات از طریق تیلفون موبایل انتقال داده می شوند.
نقش تیلفون موبایل در بخش های صحت و آموزش
خانم تاجری در غنا معاملات اش را ازطریق تیلفون موبایل سر براه می کندتیلفون های موبایل داکتران را در مناطق روستایی و دورافتاده با شفاخانه های شهری وصل می کند و امکان تشخیص سریع و مناسب را فراهم می سازد. همچنان دسترسی به اطلاعات بسیار ساده شده است. به عین ترتیب مواد درسی را می توان از طریق تیلفون های موبایل تبادله و ارسال نمود.
با اینهم هنوز در افریقا این سوال مطرح است که چگونه می توان از اطلاعات قابل دسترس به درستی استفاده کرد، در حالی که یک پنجم مردم سواد خواندن و نوشتن ندارند؟ آیا برای اطلاعات پیچیده و کاربرد آن به یک تیلفون هوشنمند ضرورت نیست که فقط شمار کم افریقایی ها از عهده تهیه آن بر می آیند؟
تیلفون های موبایل امکان دسترسی به اطلاعات، انسان ها و بازارها را فراهم می سازد. این ها مسائلی اند که برای رشد اقتصادی به کار می آیند. اما سامیه ملهم از بانک جهانی می گوید:
«آیا سرانجام این به معنای توزیع برابر رشد است؟ در اینجا مسأله یک میلیون دالر مطرح است. ما تیلفون های موبایل را وسیله ای برای خدمات اجتماعی بهتر و توزیع بهتر رفاه می بینیم. ما آن را همچون ابزاری برای کاهش بی عدالتی می بینیم».
برخی افریقایی ها به این دیدگاه ها به نظر انتقادی می نگرند. به طور مثال سلوستر گوندا، شنونده دویچه وله از تانزانیا می گوید: «زندگی من تغییر نکرده است. برعکس، فقر افزایش یافته است. یک نفر که کمتر از یک دالر روزانه درآمد دارد و یک تیلفون موبایل می خرد، باید کریدت کارت هم خریداری کند، ولو او چیزی برای خوردن نداشته باشد».
